📞 +7 702 953 20 20 ✉ senimenbolashaq@gmail.com 📍 Астана қ., Қонаев көш., 2 ✈ Көмек алу
Отбасына психологиялық қолдау орталығы

Неліктен бала ата-анасының арасында дәнекер болмауы керек?

23.09.2026

Ажырасқаннан кейін ата-ананың бір-бірімен бірден қалыпты қарым-қатынас орнатуы әрдайым оңай бола бермейді. Кейде балаға қатысты мәселелерді тікелей талқылау қиын болғандықтан, олар ақпаратты бала арқылы жеткізе бастайды: «Әкеңе сағат алтыда келуі керек екенін айт», «Анаңа саған керек заттарды алып беруін айт», «Әкеңнен сені қашан алып кететінін сұрашы». Бір қарағанда, мұндай өтініштер қарапайым болып көрінуі мүмкін. Бірақ ата-ананың бір-бірімен осылай тұрақты түрде сөйлесуі баланы ересектердің арасындағы дәнекерге айналдырады.
Мұндай жағдай бала үшін эмоционалдық тұрғыдан қиын болуы мүмкін. Ол ата-анасының арасындағы хабарламаларды жеткізуге, олардың келісімдерін бақылауға және ересектердің мәселелерін шешуге қатысуға міндеттімін деп сезіне бастайды. Әсіресе ата-аналар арасында жанжал болып, бір жағдайға қатысты пікірлері әртүрлі болса, бала кімнің жағында болу керектігін түсінбей қиналады. Осылайша ол өзін анасы мен әкесінің арасында қалғандай, екі жақтың ортасында «ілініп тұрғандай» сезінуі мүмкін.
Біздің тәжірибемізде ата-аналардың бір-бірімен бала арқылы сөйлесетін жағдайлары жиі кездеседі. Мысалы, ата-ананың бірі баласынан екіншісіне белгілі бір ақпаратты жеткізуді, жауап алып беруді немесе қандай да бір келісімді не себепті орындамағанын сұрауды өтінеді. Кейде бала арқылы тек күнделікті тұрмысқа қатысты өтініштер ғана емес, реніш пен наразылық та жеткізіледі: «Анаңа тағы да… деп айт», «Әкеңе менің бұған көңілім толмайтынын айт». Нәтижесінде бала ересектердің қарым-қатынасына араласып кетеді, дегенмен олардың арасындағы жанжалға оның еш қатысы жоқ.
Әсіресе ата-ананың әрқайсысы баладан белгілі бір ұстанымды күтетін жағдайда балаға қиын тиеді. Мысалы, ол әкесі туралы жақсы пікір айтса, анасының көңілін қалдырудан қорқуы мүмкін. Ал анасымен көбірек уақыт өткізгісі келсе, әкесінің алдында өзін кінәлі сезінуі мүмкін. Уақыт өте келе бала кез келген сөзі ата-анасының біріне ауыр тиюі мүмкін деп ойлай бастайды. Сондықтан ол өз ойын аз айтып, қалауын жасырып немесе ешкімді ренжітпейтіндей жауап беруге тырысуы мүмкін.
Бала ата-анасының арасындағы дәнекер болмауы керек. Кездесу уақыты, баланы алып кету немесе әкелу, мектеп, қажетті заттар және басқа да келісімдерге қатысты мәселелерді ересектер өзара тікелей талқылағаны дұрыс. Олардың бір-бірімен сөйлесуі қиын болса да, бұл жауапкершілік ересектердің өзінде қалуы қажет.
Балаға ең алдымен бала болып қалу маңызды: анасымен де, әкесімен де қарым-қатынас жасау, өз сезімі мен қалауын еркін білдіру және ата-анасының қарым-қатынасына бұл қалай әсер етеді деп алаңдамау. Ол бір тарапты таңдауға, ата-анасының біріне қатысты ренішті екіншісіне жеткізуге немесе олардың өзара келісімге келе алуына жауапты болмауы керек.
Ажырасқаннан кейін ата-ана ерлі-зайыпты болудан қалады, бірақ екеуі де баланың ата-анасы болып қала береді. Бала ата-анасының арасындағы жанжалға неғұрлым аз араласса, оның әрқайсысымен тыныш әрі қауіпсіз қарым-қатынасын сақтауға соғұрлым көп мүмкіндік болады.

← Отбасына психологиялық қолдау орталығы